Η μνήμη λειτουργεί πολύ καλύτερα όταν ο μαθητής συμμετέχει ενεργά στη διαδικασία. Δηλαδή, όταν προσπαθεί να θυμηθεί, να οργανώσει, να συνδέσει και να επανέλθει στην πληροφορία την κατάλληλη στιγμή.

3 πρακτικές που βοηθούν πραγματικά τον μαθητή

1. Κλείνω το βιβλίο και θυμάμαι
Αφού ολοκληρώσει ένα μικρό κομμάτι ύλης, ο μαθητής μπορεί να κλείσει το βιβλίο και να απαντήσει σε 2-3 απλές ερωτήσεις:

• Τι διάβασα μόλις τώρα;
• Ποια είναι τα βασικά σημεία;
• Τι θα έλεγα με δικά μου λόγια;

Αυτό το μικρό βήμα ενεργοποιεί την ανάκληση, δηλαδή τον πιο ουσιαστικό δρόμο προς τη μνήμη.

2. Δουλεύω σε μικρά κομμάτια
Όταν η ύλη φαίνεται τεράστια, ο μαθητής κουράζεται πριν καν ξεκινήσει. Όταν όμως χωρίζεται σε μικρές ενότητες, νιώθει ότι μπορεί να προχωρήσει με καθαρά βήματα.

Για παράδειγμα, αντί να πει «θα διαβάσω όλο το κεφάλαιο», είναι πολύ πιο βοηθητικό να πει:
«Σήμερα θα μάθω αυτούς τους 3 βασικούς όρους» ή
«Σήμερα θα δουλέψω αυτή τη μία άσκηση σωστά».

Η πρόοδος τότε γίνεται πιο ορατή και πιο σταθερή.

3. Επιστρέφω στην ύλη στον σωστό χρόνο
Η επανάληψη αποδίδει περισσότερο όταν γίνεται σε απόσταση χρόνου. Λίγο σήμερα, λίγο ξανά μετά από 2 μέρες, και άλλη μία φορά μέσα στην εβδομάδα. Έτσι, η πληροφορία ξαναζωντανεύει και βρίσκει πιο σταθερή θέση στη μνήμη.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για εμάς και τον μαθητή;

Στο μάθημα, στο ιδιαίτερο ή στο σπίτι, συχνά βοηθά περισσότερο ένας σωστός τρόπος μελέτης παρά περισσότερες ώρες. Όταν ο μαθητής μαθαίνει πώς να δουλεύει την ύλη, κερδίζει και σε συγκέντρωση και σε αυτοπεποίθηση.

Η μνήμη, τελικά, χρειάζεται μέθοδο.

Και ίσως αυτό είναι ένα από τα πιο χρήσιμα πράγματα που μπορούμε να δώσουμε στους μαθητές μας, δηλαδή έναν τρόπο να νιώσουν ότι η γνώση μπορεί να “μείνει” μαζί τους.

Στο filologoi.gr θα βρεις και σχετικό υλικό που μπορεί να υποστηρίξει αυτή την προσπάθεια με τρόπο πρακτικό και οργανωμένο.

Κριτήρια Αξιολόγησης Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία για τη Γ΄ λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία-θεωρία

Θέμα Γ΄-προτεινόμενα κείμενα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

Γ΄ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΟΜΑΔΑ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

ΛΑΤΙΝΙΚΑ

ΚΕΙΜΕΝΑ 20-30

Aegrotabat Caecina Paetus, maritus Arriae, aegrotabat et filius. Filius mortuus est. Huic Arria funus ita paravit, ut ignoraretur a marito; quin immo cum illa cubiculum mariti intraverat, vivere filium simulabat, ac marito persaepe interroganti, quid ageret puer, respondebat: «Bene quievit, libenter cibum sumpsit». Deinde, cum lacrimae suae, diu cohibitae, vincerent prorumperentque, egrediebatur; tum se dolori dabat et paulo post siccis oculis redibat. Scribonianus arma in Illyrico contra Claudium moverat; fuerat Paetus in partibus eius et, occiso Scriboniano, Romam trahebatur. Erat ascensurus navem; Arria milites orabat, ut simul imponeretur. Non impetravit: conduxit piscatoriam naviculam ingentemque navem secuta est.

………………………………………………………………………………………..

Cato attulit quodam die in curiam ficum praecocem ex Carthagine ostendensque patribus «Interrogo vos» inquit «quando hanc ficum decerptam esse putētis ex arbore». Cum omnes recentem esse dixissent, «Atqui ante tertium diem» inquit «scitōte decerptam esse Carthagine. Tam prope a muris habēmus hostem! Itaque cavēte periculum, tutamini patriam. Opibus urbis nolīte confidere. Fiduciam, quae nimia vobis est, deponite. Neminem credideritis patriae consultūrum esse, nisi vos ipsi patriae consulueritis. Mementōte rem publicam in extremo discrimine quondam fuisse!» Statimque sumptum est Punicum bellum tertium, quo Carthāgo delēta est.

…………………………………………………………………………………………………..

Cum Octaviānus post victoriam Actiacam Rōmam redīret, homo quidam ei occurrit corvum tenens; eum instituerat haec dicere: «Αve, Caesar, victor imperātor». Caesaris multum interfuit corvum emere; itaque viginti milibus sestertium eum ēmit. Id exemplum sutōrem quendam incitavit, ut corvum docēret parem salutatiōnem. Diu operam frustra impendēbat; quotiescumque avis non respondēbat, sutor dicere solēbat «Oleum et operam perdidi». Tandem corvus salutatiōnem didicit et sutor, cupidus pecuniae, eum Caesari attulit. Audītā salutatiōne Caesar dixit: «Domi satis salutatiōnum talium audio». Tum vēnit corvo in mentem verbōrum domini sui: «Oleum et operam perdidi». Ad haec verba Augustus risit emitque avem tanti, quanti nullam adhuc emerat.

…………………………………………………………………………………………..

Α. Να μεταφράσετε τα αποσπάσματα των κειμένων:(20 Μονάδες)

« Scribonianus arma … navem secuta est.»

«Cato attulit quodam… nolīte confidere.»

«Caesaris multum interfuit… parem salutatiōnem.»

Β.1. Να αντιστοιχίσετε τα ονόματα της στήλης Ά με την εποχή στην οποία έδρασαν στη στήλη Β΄:  (10 Μονάδες)

Β.2. Να συσχετίσετε τις λέξεις του κειμένου με τις παρακάτω λέξεις που χρησιμοποιούνται στη νέα ελληνική: (10 Μονάδες)

συμβίωση, Δίας, ανσασέρ, βροτός, άλμπουρο, μουράγιο, μνημείο, δίδακτρα, δόγμα, αετός

Γ1.α) Να συμπληρώσετε τους τύπους που ζητούνται: (10 Μονάδες)

filius: τη κλητική του ενικού: ……………………………

funus: την ονομαστική του πληθυντικού: ……………………………

oculis: την αιτιατική του ενικού: ……………………………

navem: την αφαιρετική του ενικού: ……………………………

prope: το συγκριτικό βαθμό: ……………………………

extremo: τον ίδιο τύπο στον συγκριτικό βαθμό: ……………………………

opibus: την ίδια πτώση στον άλλον αριθμό: ……………………………

sestertium: την γενική του ενικού:……………………………

exemplum: την κλητική του πληθυντικού: ……………………………

parem: την ονομαστική του ενικού στο ουδέτερο γένος: ……………………………

Γ.1. β) Να συμπληρώσετε τους τύπους που ζητούνται και να βρείτε το είδος των αντωνυμιών: (10 Μονάδες)

illa: την δοτική του ενικού, στο ουδέτερο γένος: ……………….., ………………..

quid: την ονομαστική του ενικού στο αρσενικό γένος: ……………….., ………………..

Neminem: την ονομαστική του πληθυντικού στο ουδέτερο γένος: ……………….., ………………..

vos: την αφαιρετική του ενικού στο πρώτο πρόσωπο: ……………….., ………………..

quidam:  την αιτιατική του ενικού στο ουδέτερο γένος: ……………….., ………………..

Γ.2. Να γράψετε του τύπους που ζητούνται: (10 Μονάδες)

mortuus est: το απαρέμφατο του ενεστώτα : ………………………

ageret:  τον ίδιο τύπο στον υπερσυντέλικο: ………………………

acciderit: τη μετοχή του μέλλοντα, αιτιατική πληθυντικού στο αρσενικό γένος: ………………………

attulit: το δεύτερο ενικό πρόσωπο της Προστακτικής του ενεστώτα: ………………………

inquit: το πρώτο ενικό πρόσωπο της Οριστικής του Παρακειμένου: ………………………

scitote:  το δεύτερο ενικό πρόσωπο της Προστακτικής του Ενεστώτα: ………………………

deponite: το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο της Υποτακτικής του Ενεστώτα: ………………………

solebat: το δεύτερο ενικό πρόσωπο της Οριστικής του Παρακειμένου: ………………………

risit: τη δοτική του γερουνδίου : ………………………

rediret: τη μετοχή του ενεστώτα, γενική του ενικού στο θηλυκό γένος:………………………

Δ.1.α) Να γράψετε το συντακτικό ρόλο της κάθε λέξης που σας δίνεται: (Μονάδες 05)

β) Να βρείτε το είδος της μετοχής occiso Scriboniano και να την αναλύσετε σε δευτερεύουσα πρόταση με όλους τους δυνατούς τρόπους. (04 Μονάδες)

γ) Να κάνετε τις απαραίτητες αλλαγές ώστε να δηλώσετε τη γενική του προσώπου που ντρέπεται: Caesaris interfuit.  (02 Μονάδες)

δ) Να δηλώσετε την απαγόρευση με ισοδύναμο τρόπο: (02 Μονάδες)

Neminem credideritis

ε) Carthagine: να αναγνωρίσετε συντακτικά τον όρο και να δηλωθεί η κατεύθυνση σε τόπο. (02 Μονάδες)

Δ.2.α) Να εξαρτήσετε την παρακάτω περίοδο από το Scriptor dicit: Aegrotabat Caecina Paetus, maritus Arriae (04 Μονάδες)

β) Να συμπτύξετε τη δευτερεύουσα πρόταση σε μετοχή:  (02 Μονάδες)

Cum Octaviānus post victoriam Actiacam Rōmam redīret, homo quidam ei occurrit corvum tenens;

γ) Να αναγνωρίσετε συντακτικά την δευτερεύουσα πρόταση (είδος, εισαγωγή, εκφορά, δικαιολόγηση εκφοράς, συντακτικός ρόλος):(05 Μονάδες)

Cum Octaviānus post victoriam Actiacam Rōmam redīret

δ) Να γράψετε την πρόταση ώστε να εκφράζει το σύγχρονο στο παρελθόν, εισαγόμενη με τον cum τον ιστορικό διηγηματικό. (02 Μονάδες)

quotiescumque avis non respondēbat, sutor dicere solēbat:

ε) Να μετατρέψετε την παθητική σύνταξη σε ενεργητική:  (02 Μονάδες)

…quo Carthago deleta est.

Η αξιολόγηση των μαθητών αντανακλά την οργάνωση της διδασκαλίας και της μάθησης καθώς και την ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος.

Μέχρι τώρα, η αξιολόγησή των μαθητών ήταν συνυφασμένη με την αξιολόγηση του γνωστικού επιπέδου του μαθητή μέσω τεστ αξιολόγησης και εξετάσεων. Παρ’  όλα αυτά οι παγκόσμιες οικονομικές, τεχνολογικές και κοινωνικές αλλαγές οδήγησαν στην επαναξιολόγηση της αποδοτικότητας αυτών των μεθόδων. Έτσι, πλέον, στοχεύουν,  όχι στην αξιολόγησή της μάθησης, αλλά στην αξιολόγηση για την μάθηση. 

Στις περισσότερες αναπτυγμένες χώρες τα εκπαιδευτικά προγράμματα εφαρμόζονται και αξιολογούνται∙ η εναλλακτική διδασκαλία και οι μέθοδοι αξιολόγησης χρησιμοποιούνται παράλληλα με τις παραδοσιακές και στοχεύουν στην βελτίωση της ποιότητάς της μάθησης συμπεριλαμβάνοντας τους μαθητές στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Ωστόσο, στην Ελλάδα, οι εναλλακτικές μέθοδοι διδασκαλίας και αξιολόγησης σπάνια χρησιμοποιούνται ιδιαίτερα στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Αντίθετα, βασίζονται σε ένα επίσημο μοντέλο παραδοσιακής διδασκαλίας και αξιολόγησης. 

Παραδοσιακή αξιολόγηση

Ως παραδοσιακή αξιολόγηση ορίζεται η προφορική και γραπτή, τυποποιημένη και μη, αξιολόγηση μέσω τεστ. Η πλειονότητα των παραδοσιακών εργαλείων αξιολόγησης περιλαμβάνει:

1.τεστ πολλαπλής επιλογής,

2. ασκήσεις σωστού -λάθους,

3.ασκήσεις περιορισμένης ανάπτυξης και

4. εκτεταμένης ανάπτυξης

Οι ασκήσεις πολλαπλής επιλογής είναι αντικειμενικές, κερδίζουν χώρο και χρόνο και βαθμολογούνται εύκολα. Παρομοίως, οι ασκήσεις σωστού-λάθους και οι μικρής ανάπτυξης ασκήσεις μπορούν εξίσου εύκολα να βαθμολογηθούν. Παρ’  όλα αυτά, τα τεστ, είτε δεν αποκαλύπτουν τη -σε βάθος- γνώση των μαθητών πάνω στο διδακτικό αντικείμενο που αξιολογούνται, είτε δεν καλύπτουν όλο το εύρος του εκπαιδευτικού υλικού. Αντίθετα, οι απαντήσεις τους ενδέχεται να είναι αποτέλεσμα αντιγραφής ή τύχης. Από την άλλη πλευρά, οι ασκήσεις εκτεταμένης ανάπτυξης θεωρούνται αποτελεσματικά εργαλεία αξιολόγησης, γιατί παρέχουν ευελιξία και μπορούν να αξιολογηθούν οι δεξιότητες των μαθητών, που σχετίζονται με το υψηλό ή μη επίπεδο της αναλυτικής και συνθετικής τους σκέψης. Επίσης, το γεγονός ότι η διόρθωση των απαντήσεων τους κρίνεται με βάση τις συγκεκριμένες οδηγίες των εκπαιδευτικών υπονοεί ότι η ανάπτυξη του θέματος είναι αποτέλεσμα απομνημόνευσης και όχι κριτικής αντίληψης.

Έτσι, εγείρονται παιδαγωγικά, ψυχολογικά και κοινωνικά θέματα από την παραδοσιακή αξιολόγηση.

Η  παραδοσιακή αξιολόγηση, λοιπόν, δε μπορεί να αξιολογήσει τις μη γνωστικές δεξιότητες του μαθητή. Αυτές οι μέθοδοι δεν σχετίζονται με τα ενδιαφέροντα των μαθητών και κατά συνέπεια δεν προωθούν την αυτενέργειά τους. Αντίθετα, όλοι οι μαθητές είναι αναγκασμένοι να απαντούν και να ενεργούν με έναν  συγκεκριμένο τρόπο, ο οποίος προωθεί την απομνημόνευση και τον ανταγωνισμό μεταξύ τους. Συνεπώς, νιώθουν άγχος και φόβο μήπως αποτύχουν καθώς κατηγοριοποιούνται σε καλούς, κακούς και μέτριους. Στην πραγματικότητα, οι μαθητές είναι ευαίσθητοι και μη ανταγωνιστικοί.

Εναλλακτική αξιολόγηση

Ως εναλλακτική αξιολόγηση ορίζεται η συστηματική διαδικασία της συλλογής και καταγραφής δεδομένων που δείχνουν τη μαθησιακή πρόοδο μέσα στο πλαίσιο μίας αυθεντικής μάθησης και διδασκαλίας.

Η πιο συστηματική μέθοδος είναι:

1. η αυτοαξιολόγηση και η αξιολόγηση των συνομηλίκων,

2. η συστηματική παρατήρηση,

3. παιχνίδια,

4. δραματοποίηση,

5. πρότζεκτ,

6. story telling,

7. debates και

8. portfolios.

Η εναλλακτική αξιολόγηση επικεντρώνεται στην αξιολόγηση της ξεχωριστής απόδοσης του μαθητή και απαιτεί την συμμετοχή του στο ‘’χτίσιμο’’ της δικής του γνώσης. Οι μαθητές μπορούν να αξιολογήσουν πολλές πηγές, να γίνουν ερευνητές που παρατηρούν, συλλέγουν, οργανώνουν και αναλύουν δεδομένα.

Εξαιτίας του ότι η εναλλακτική αξιολόγηση επικεντρώνεται στην ανάπτυξη και απόδοση του κάθε μαθητή, τους παρέχει τη δυνατότητα να εστιάσουν στα δικά τους ενδιαφέροντα και στην προσωπική τους ανάπτυξη. Όταν οι μαθητές αξιολογούνται με κριτήρια που κατανοούν, τότε μειώνεται ο φόβος τους και αυτό τους επιτρέπει να δείξουν τις ικανότητες τους με διάφορους τρόπους. Αυτή η διαδικασία βοηθάει τους μαθητές να εμβαθύνουν, να συνεργαστούν, να διαπραγματευτούν με τους συνομηλίκους τους και τον καθηγητή τους και σταδιακά να δίνουν εφικτές λύσεις σε σύνθετα προβλήματα.

Οι μέθοδοι εναλλακτικής αξιολόγησης θεωρούνται χρονοβόρες: το πλάνο καθώς και η εφαρμογή τους απαιτούν πολύ χρόνο και μεγάλη προσπάθεια εντός και εκτός τάξης. Επιπλέον, η αυτοξιολόγηση και η αξιολόγηση μεταξύ συνομηλίκων  καθώς και τα διάφορα πρότζεκτ απαιτούν κριτική ικανότητα, αυτογνωσία, ωριμότητα, αντικειμενικότητα και έλλειψη ανταγωνισμού εκ μέρους των μαθητών. 

Πηγή: Pyrtsiou, F., &Rousoulioti, T. (2022).Perceptions and Attitudes towards Assessment: Focusing on the Use of Portfolios in Formal and Informal Secondary Education in Greece. In I.Papadopolous& S. Chiper (Eds), International Current Trends in Applied Linguistics and Pedagogy, (111-127). New York: Nova Science Publishers.

Οι περισσότεροι από τους μαθητές πιθανόν συνδέουν τον όρο «συνήθειες» με τις συνήθειες που αφορούν το διάβασμα. Στην πραγματικότητα, για πολλούς μαθητές η φράση «συνήθειες για το διάβασμα» πιθανόν κινούν την υποψία για συνήθειες με αρνητικό περιεχόμενο. 

Κάθε παιδί και έφηβος, πριν αποφοιτήσει από το δημοτικό σχολείο, το γυμνάσιο ή το λύκειο θα έπρεπε να ήταν ικανό να επιδείξει και να εξηγήσει πως μπορεί να δημιουργήσει σταθερά και να εξασκήσει μία θετική συνήθεια.

Παρακάτω υπάρχουν 5 αντιλήψεις για να διδάξετε τους μαθητές σχετικά με τις συνήθειες που θα τους βοηθήσουν να χτίσουν παραγωγικές δεξιότητες και ουσιαστικές πρακτικές για τη ζωή τους:

1. Είσαι οι συνήθειές σου.

Η έρευνα είναι ξεκάθαρη: 40-50% όλων των πράξεων μας είναι εκτός συνηθειών. Ο καθένας από εμάς έχει τις δικές του πρωινές συνήθειες καθώς τρώει ή βρίσκεται στο κρεβάτι ακόμη. Απλά, βάλε τη ζωή να δουλεύει πάνω στις συνήθειες. 

Η πρόκληση μας ως εκπαιδευτές είναι να ενθαρρύνουμε τους μαθητές να καταλάβουν ότι οι συνήθειες τους σχηματίζουν το ποιοι είναι και ποιο είδος ανθρώπου θέλουν να γίνουν. Για παράδειγμα, για πολλά χρόνια ένα από τα παιδιά μού παρέδιδε εργασίες που ήταν γεμάτες από λάθη επειδή δεν είχε αναπτύξει ακόμη τη θετική συνήθεια να ελέγχει τις ασκήσεις του πριν τις παραδώσει. Μόνο αργότερα στη ζωή του έμαθε την αξία της πρακτικής εξάσκησης.

2. Πώς να χτίσεις συνήθειες;

Οι περισσότεροι μαθητές μαθαίνουν τους νόμους του Νεύτωνα, αλλά είναι δύσκολο να βρεις στα σχολικά προγράμματα σπουδών μαθητές να μαθαίνουν πώς να δημιουργούν συνήθειες. Θα έπρεπε όμως. Ο κάθε μαθητής θα έπρεπε να μαθαίνει τον κύκλο της συνήθειας. Είτε πρόκειται για θετική είτε για αρνητική συνήθεια, ο μηχανισμός είναι ο ίδιος:

Σήμα-Επιθυμία-Απόκριση-Ανταμοιβή

Το σήμα πυροδοτεί τις συνήθειες και η επιθυμία μας είναι η κινητήριος δύναμη πίσω από κάθε συνήθεια. Εν τέλει, η απόκριση φέρνει την ανταμοιβή. Εμείς παραμένουμε πλάσματα που επιθυμούν την στιγμιαία ικανοποίηση. Αυτή η εξέλιξη είναι δίκαιη και σαφής για τις καθημερινές συνήθειες:  για παράδειγμα όταν ένας μαθητής έρχεται στο σπίτι από το σχολείο (σήμα), αυτός συνήθως όντας σε ένταση ψάχνει για κάποιο σνακ (επιθυμία), και ικανοποιεί την επιθυμία του με κάτι αλμυρό και τραγανό (απόκριση).

3. Τα Σταθερά σήματα είναι το κλειδί

Εδώ υπάρχει μια αναγκαία θεμελιώδης συνήθεια που θα ήθελα οι μαθητές μου να μάθουν και να εξασκηθούν:  Δημιουργώ το Χ σήμα, για τη Ψ αντίδραση. Για παράδειγμα, φανταστείτε έναν μαθητή να έχει αποφασίσει να μάθει να παίζει κιθαρα (πράξη) σωστά μετά από το τελείωμα των σχολικών του ασκήσεων (σήμα). Το κλειδί για να δημιουργήσεις μια νέα συνήθεια ή ρουτίνα είναι για τον μαθητή η επανάληψη αυτής της δραστηριότητας κάθε μέρα.

Η σταθερή εξάσκηση στις συνήθειες τις κάνουν να γίνονται μέρος της ταυτότητάς μας.

4. 4 συνηθισμένα τρικ που δουλεύουν

• Ο S. J. Scott έγραψε ένα βιβλίο με τίτλο «Habbit Stacking». Πρώτο τρικ: Η ιδέα είναι ότι εμείς θέλουμε να συνδέσουμε μία δύσκολη με μία εύκολη συνήθεια. Για παράδειγμα, ενθαρρύνοντας τους μαθητές να κάνουν τη δική τους δουλειά  (δύσκολη συνήθεια)  ενώ ακούνε μουσική (εύκολη συνήθεια).

• Ένα δεύτερο τρικ είναι το πλεονέκτημα της δύναμης της δέσμευσης. Η πραγματικότητα είναι ότι όλοι μας, τη μία ή την άλλη στιγμή έχουμε αθετήσει μια υπόσχεση που είχαμε δώσει στον εαυτό μας. Αυτό γιατί συνήθως χρειάζεται να μοιραστούμε το πλάνο των συνηθειών μας με κάποιον που θέλει να μας διατηρήσει υπεύθυνους, όπως ένας φίλος, ένας γονιός ή ένας δάσκαλος. Δημιουργώντας μία δέσμευση σε κάποιον που ξέρουμε και εμπιστευόμαστε είναι συνήθως το καύσιμο που χρειαζόμαστε για να αναπτύξουμε μια θετική συνήθεια.

• Ένα τρίτο τρικ είναι να ανακαλύψουμε την τάση των συνηθειών μας. Χρειάζεται να καταλάβουμε πόσο καλά απαντάμε στις εσωτερικές και εξωτερικές προσδοκίες. Ενώ κάποιοι άνθρωποι χρειάζονται τη λογοδοσία για τις συνήθειές τους, κάποιοι άλλοι πρέπει να καταλάβουν γιατί η συνήθεια είναι σημαντική πριν νιώσουν το κίνητρο για να την ακολουθήσουν. Τελικά, κάθε μαθητής πριν φτάσει στη δημιουργία μιας συνήθειας θα έπρεπε να ξέρει τη δύναμη των θετικών διαβεβαιώσεων. Το να αντικαταστήσουμε τα άσχημα λόγια που λέμε στον εαυτό μας με θετικά λόγια είναι ένα τρικ που δουλεύει. Για παράδειγμα, οι μαθητές μπορούν να δημιουργήσουν μία θετική πνευματική συνήθεια που θα επαναλαμβάνουν λέγοντας:  «Το ‘χω..μπορώ να το κάνω’’.  
• Η στοχοθεσία και η δύναμη της θέλησης ΔΕΝ είναι αρκετά. Μια αναδυόμενη έρευνα συντρίβει όλους τους μακροχρόνιους μύθους ότι η  δημιουργία στόχων και η εξάσκηση στον αυτοέλεγχο είναι δύο βασικές έννοιες που πάνε μαζί αναφορικά με τη δημιουργία μιας συνήθειας. Οι προθέσεις μόνο δεν αλλάζουν τη συμπεριφορά. Επιπλέον, η δύναμη της θέλησης είναι κάτι που μειώνεται συνεχώς. Κανείς δε μπορεί να οδηγήσει τη ζωή όλη σε μια αυταπάρνηση. Επιπρόσθετα, το να έχεις μακροχρόνιους στόχους, σημαίνει ότι χρειάζεται να σχεδιάσεις τις συνήθειές σου. Η έρευνα είναι ξεκάθαρη: «Η προετοιμασία είναι το κλειδί. Όπως λένε: 

«Αποτυγχάνοντας να φτιάξεις σχέδιο είναι σα να σχεδιάζεις να αποτύχεις».

Η συνήθεια του πλάνου είναι μακράν πιο σημαντική από το κίνητρο και τη δύναμη της θέλησης.

Οι συνήθειες σε κάνουν περίπου 1%  καλύτερο κάθε μέρα.

Ο Αριστοτέλης είχε δίκιο όταν έλεγε ότι είμαστε ό,τι κάνουμε σε επανάληψη».

πηγή: https://greatergood.berkeley.edu/article/item/how_to_help_your_students_develop_positive_habits

Να μεταφέρετε τους παρακάτω τύπους στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού και να σημειώσετε την κλίση στην οποία ανήκουν:

ταῖς τραπέζαις …………………………………          ………

τάς ἄρκτους ……………………………………          ………

τῇ κώμῃ ……………………………………….           ………

(ὦ) λύκοι ………………………………………           ………

τῶν μελισσῶν …………………………………          ………

τῇ ὁδῷ …………………………………………           ………

τοῖς μυστηρίοις …………………………………         ………

τῶν δεσμωτῶν …………………………………         ………

Να μεταφέρετε τους παρακάτω τύπους στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού:

τὰς πόλεις……………………………..

οἱ δαίμονες ……………………………..

τοῖς γείτοσι ……………………………..

τὸν ἐλαιῶνα ……………………………

αἱ ἀκτίνες ………………………………

τῷ ῥήτορι ………………………………

τὰ μεγέθη ………………………………..

τῷ βέλει ………………………………..

Να γράψετε την ονομαστική του ενικού των παρακάτω ουσιαστικών:

τῇ ἔλικι ………………………………….

τοῦ ἦθους ………………………………

τῶν δελφίνων …………………………..

τῷ βηχί……………………….

τὰς ἀκτῖνας……………………….

αἱ σάλπιγγες ……………………….

Να μεταφέρετε τα παρακάτω επίθετα της γ΄ κλίσης στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού:

τοῖς βαρέσι ……………………………..

τῶν τραχέων ……………………………

τῆς εὐρείας ……………………………..

τὰ δασέα ………………………………..

τῷ εὐγνώμονι ……………………………

τούς ἀμνήμονας …………………………

τῶν ψευδῶν …………………………….

τοὺς ἀληθεῖς …………………………..

τοῦ ἐπιφανοῦς …………………………..

τὰ ὑγιῆ ……………………………….

Να αναγνωρίσετε το είδος των αντωνυμιών και να τις μεταφέρετε στην ίδια πτώση του άλλου

τίνος ……………………          ……………….

ἄττα ……………………          ……………….

ὅν ……………………              ……………….

ὅστις ……………………          ……………….

ἅτινα ……………………          ……………….

ᾧτινι ……………………          ……………….

τούτους ……………………      ……………….

αὕτη ……………………            ……………….

ὑμῖν ……………………            ……………….

με ……………………               ……………….

Να κλίνετε τα παρακάτω ονοματικά σύνολα στις πλάγιες πτώσεις και στους δύο αριθμούς:

τὸ βαρύ φορτίον, τοῦ εὐπρεποῦς ἀνδρός

Να αντικαταστήσετε χρονικά τους παρακάτω τύπους:

ἐθαύμασαν, ἐβουλεύσατο, πράξασθαι, ἠγορευκώς

Να αντικαταστήσετε εγκλιτικά τους παρακάτω τύπους:

Στις παρακάτω προτάσεις αφού υπογραμμίσετε τα ρήματα, να βρείτε τα απαρέμφατα, το είδος τους και το συντακτικό τους ρόλο:

α) Ἔλεγον οὐκ εἶναι αὐτόνομοι.

β) Χρή λέγειν τὰ καίρια.

γ) Ἐκέλευσεν ἀνοῖξαι τὰς πύλας.

δ) Ὁμολογεῖται τὴν πόλιν ἀρχαιοτάτην εἶναι.

ε) Ἔδοξεν αὐτοῖς τοὺς ἐπιόρκους κολάσαι.

Στις παρακάτω προτάσεις να βρείτε τα αντικείμενα των ρημάτων, να χαρακτηρίσετε τα ρήματα ως μονόπτωτα ή δίπτωτα και τα αντικείμενα τους ως άμεσα ή έμμεσα:

α) Οὐδείς ἑαυτοῦ κατηγορεῖ.

β) Φίλιππος ληστάς ἀφείλετο τὴν νῆσον.

γ) Διδάσκουσι τοὺς παῖδας σωφροσύνην.

δ) Οἱ Θηβαῖοι συνεχώρησαν Φλειασίοις τὴν  εἰρηνην.

ε) Λύσανδρος ἔπεμψε τοῖς ἐφόροις Ἀριστοτέλην.

Καλό Καλοκαίρι ! ! !

Παραθετικά επιθέτων και επιρρημάτων

1. Να σχηματίσεις τον συγκριτικό βαθμό των επιθέτων στο ίδιο γένος, αριθμό και πτώση:

α) τοῦ ἱσχυροῦ ……………………………

β) τὸν ἔγκυρον ……………………………

γ) τοὺς δυνατούς ……………………………

δ) τῷ πένητι ……………………………

ε) τὴν χαρίεσσαν ……………………………

στ) τὰς ἡδείας ……………………………

ζ) τοῖς ἴσοις ……………………………

η) τὸ αἰσχρόν ……………………………

θ) τά πολλά ……………………………

ι) ἐπικρατῶν ……………………………

2. Να σχηματίσεις τον υπερθετικό βαθμό των επιθέτων στο ίδιο γένος, αριθμό και πτώση:

α) τῷ θερμῷ ……………………………

β) τὰς ἐνδόξους ……………………………

γ) ταῖς εὐδαίμοσι ……………………………

δ) τὸν καλόν ……………………………

ε) οἱ ὀλίγοι ……………………………

στ) ὑπέρτερος ……………………………

ζ) τῶν εὐελπίδων ……………………………

3. Να συμπληρώσεις τους υπόλοιπους βαθμούς των επιρρημάτων:

ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ

Α) Να μετατρέψετε στις παρακάτω περιόδους λόγου τον πλάγιο λόγο σε ευθύ:

1. Οὐκ ἀγνοῶ δ’ ὅτι τόν μέν περί τῶν τυράννων λόγον ἀποδέχεσθε, τόν δέ περί τῆς ἀρχῆς δυσκόλως ἀκούετε∙

…………………………………………………………………………………………..

• τάς μέν τυραννίδας ἡγεῖσθε χαλεπάς εἶναι καί βλαβεράς.

…………………………………………………………………………………………..

• Ἐκεῖ δ’  ἐπύθοντο οἱ Ἀθηναῖοι ὅτι Μίνδαρος ἐν Κυζίκῳ εἴη και Φαρνάβαζος μετά τοῦ πεζοῦ.

…………………………………………………………………………………………..

• Οἱ δ’ ἐλθόντες ἔλεγον ὅτι οὐ δίκαια πάσχοιεν ὑπό τῶν Λακεδαιμονίων.

…………………………………………………………………………………………..

• οἱ σύμμαχοι συμβεβουλεύκασιν ὑμῖν, ὡς χρή Μεσσήνην ἀφέντας ποιήσασθαι τήν εἰρήνην.

…………………………………………………………………………………………..

• Ἀξιώσατε οὖν καί ὑμεῖς, ὥσπερ ἐγώ λέγω, διττούς μου τούς κατηγόρους γεγονέναι.

…………………………………………………………………………………………..

• Βουλοίμην μέν οὖν ἄν τοῦτο οὕτως γενέσθαι.

…………………………………………………………………………………………..

Β) Να μετατρέψετε στις παρακάτω περιόδους λόγου τον ευθύ λόγο σε πλάγιο:

1. Τά πλοῖα πάντα καί τά μικρά συνήθροισε παρ’ ἑαυτόν.

Ἀλκιβιάδης ἔλεγε……………………………………………………………………

• Οὐκ ἄν οὖν δυναίμεθα ἡμεῖς τούτων οὕτω γιγνομένων ἀντέχειν.

Οὗτοι ἔλεγον…………………………………………………………………………

• Ἐκεῖνοι μέν γάρ ἀφέμενοι τῆς ἡμετέρας φιλίας τάς αὐτῶν πόλεις ἀπώλεσαν,

Οὗτοι εἶπον…………………………………………………………………………..

• τήν γάρ δόξαν ἡμῖν οἱ πρόγονοι κατέλιπον.

Οὗτοι ἔλεγον……………………………………………………………………………

• ὑμεῖς τίνα τρόπον νενομίκατε περί τούτων;

Οὗτοι ἠπόρουν…………………………………………………………………………

• πολλοί οὐ μόνον τῶν παρόντων κινδύνων ἀπελύθησαν, ἀλλά καί τόν ἄλλον χρόνον ἀθῷοι τῶν άδικημάτων τούτων εἰσί·

Οὗτος λέγει…………………………………………………………………………….

• Θρασύβουλος ἔχων ναῦς ὀκτώ ἔπλει ἁπό Θρᾴκης.

Οἱ σύμμαχοι ἔλεγον……………………………………………………………………

Να αναγνωρίσετε το είδος των μετοχών και να τις αναλύσετε στο αντίστοιχο είδος δευτερεύουσας πρότασης:

1. Δέδεικται γάρ, ὅταν τις πολεμῇ προς ἀνθρώπους ἐκ πολλῶν τόπων συλλεγομένους, ὅτι δεῖ μη περιμένειν ἕως ἄν ἐπιστῶσιν, ἀλλ’ ἔτι διεσπαρμένοις αὐτοῖς ἐπιχειρεῖν.

………………………………………………………………………………………….

• Οὐκ ἄν οὖν δυναίμεθα ἡμεῖς τούτων οὕτω γιγνομένων ἀντέχειν.

………………………………………………………………………………………….

• Και γάρ ὁ Δερκυλίδας ἔτυχεν ἐν Ἀβύδῳ ὤν.

………………………………………………………………………………………….

• οὗτοι δ’ ἡμᾶς ἥκουσι κακῶς ποιήσοντες·

………………………………………………………………………………………….

• τούς μέν γάρ ἀνθρώπους πολλοί ἤδη ἐξαπατήσαντες καί διαλαθόντες οὐ μόνον τῶν παρόντων κινδύνων ἀπελύθησαν.

………………………………………………………………………………………….

• Ἐρωτώσης δέ αὐτόν τῆς μητρός πότερος καλλίων αὐτῷ δοκεῖ εἶναι, ὁ πατήρ ἤ οὗτος, ἀπεκρίνατο ἄρα ὁ Κῦρος∙

………………………………………………………………………………………….

• εὑρήσει γὰρ τό τε παλαιὸν ἐν εἰρήνῃ μὲν πάνυ πολλὰ χρήματα εἰς τὴν πόλιν ἀνενεχθέντα, ἐν πολέμῳ δὲ πάντα ταῦτα καταδαπανηθέντα·

………………………………………………………………………………………….

• Ἐκεῖθεν δέ συλλέξας ἑκατόν τάλαντα ἧκεν εἰς τήν Σάμον.

………………………………………………………………………………………….

• Εὑρύσομεν γάρ τούς Ἕλληνας δι’ αὐτήν ὁμονοήσαντας καί κοινήν στρατείαν ἐπί τούς βαρβάρους ποιησαμένους.

………………………………………………………………………………………….

1. σέ δέ νῦν ὁρῶ τήν τε Κύρου δύναμιν καί χώραν ἔχοντα καί τήν σαυτοῦ χώραν σῴζοντα.

………………………………………………………………………………………….

Πλάγιος λόγος –> Ευθύς λόγος

Brenno duce Galli, apud Alliam flumen delētis legiōnibus Rōmanōrum, evertērunt urbem Rōmam praeter Capitōlium: Να μεταφέρετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο με εξάρτηση το Scriptor dicit:

…………………………………………………………………………………………

Imitēmur nostros Brutos, Camillos, Deciοs, Curios, Fabricios, Scipiōnes, innumerabiles alios qui hanc rem publicam stabilivērunt;: Να μεταφέρετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο με εξάρτηση το Cicero monet Romanos.

…………………………………………………………………………………………

Cum Ρ.Cornēlius Nasīca ad Ennium poētam venisset eique ab ostio quaerenti Ennium ancilla dixisset domi non esse, Nasica sensit illam domini iussu id dixisse et illum intus esse: Να μεταφέρετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο με εξάρτηση το Scriptor tradit…

…………………………………………………………………………………………

Tristissimus haec tibi scribo.: Να μεταφέρετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο με εξάρτηση το Plinius dixit.

…………………………………………………………………………………………

Aesopi nostri Licinus servus tibi notus Roma Athenas fugit.: Να εξαρτήσετε το απόσπασμα από το Cicero narravit…

…………………………………………………………………………………………

Et si habet Asia suspiciōnem quondam luxuriae, Murēnam laudāre debēmus: Να εξαρτήσετε το απόσπασμα από το Cicero dixit…

…………………………………………………………………………………………

Bello Latīno Τ. Manlius consul nobili genere natus exercitui Rōmanōrum praefuit.: Να εξαρτήσετε το απόσπασμα από το Scriptor tradit…

…………………………………………………………………………………………

Congrediāmur, ut singulāris proelii eventu cernātur, quanto miles Latīnus Rōmāno virtute antecellat: Να εξαρτήσετε το απόσπασμα από το Dux hostium incitat…

…………………………………………………………………………………………

Congrediāmur, ut singulāris proelii eventu cernātur, quanto miles Latīnus Rōmāno virtute antecellat: Να εξαρτήσετε το απόσπασμα από το Dux hostium incitavit…

…………………………………………………………………………………………

Quas ego, cupidus bene gerendi et administrandi rem publicam, semper mihi proponebam. Να εξαρτήσετε το απόσπασμα από το Cicero dixit…

…………………………………………………………………………………………

In eum locum res deducta est, ut, nisi qui deus vel casus aliqui subvenerit, salvi esse nequeamus. Να εξαρτήσετε το απόσπασμα από το Cicero dixit…

…………………………………………………………………………………………

Sulla, occupata urbe, senatum armatus coegerat ut C. Marius quam celerrime hostis iudicaretur. Να εξαρτήσετε το απόσπασμα από το Cicero dixit…

…………………………………………………………………………………………

Ευθύς λόγος –> Πλάγιος λόγος

Να μετατρέψετε τον πλάγιο λόγο σε ευθύ:

Id esse optimum putemus.

…………………………………………………………………………………………

…ac marito persaepe interroganti, quid ageret puer, respondebat

…………………………………………………………………………………………

Visne scire quid Nasica responderit?

…………………………………………………………………………………………

Tum Pacuvius dixit sonora quidem esse et grandia quae scripsisset, sed videri tamen ea sibi duriora et acerbiora.  

…………………………………………………………………………………………

quae iacere sentis perculsa atque prostrata

…………………………………………………………………………………………

cum se ipsum captum venisse eos existimasset

…………………………………………………………………………………………

et clara voce Scipioni nuntiaverunt virtutem eius admiratum se venisse

 …………………………………………………………………………………………

Unum fuisse Homero servum, tres Platoni, nullum Zenoni tradunt

…………………………………………………………………………………………

Narrate Samnitibus Manium Curium malle locupletibus imperare quam ipsum fieri locupletem

…………………………………………………………………………………………

Tandem puella…rogavit materteram, ut sibi paulisper loco cederet

…………………………………………………………………………………………

Qui primi coulisse Italiam dicuntur

…………………………………………………………………………………………

Crudeliter et regie id factum esse dicerent

…………………………………………………………………………………………